Algemeen

Een geschiedenisles

Een kleine geschiedenisles over whisk(e)y.

Whisky is hoogstwaarschijnlijk wel de meest geliefde en geconsumeerde gedistilleerde drank ter wereld. Het is het product van een uniek samenspel van factoren: van de wijze waarop de beste grondstoffen worden geselecteerd en gedistilleerd, tot de jarenlange rijping op houten vaten.

Geschiedenis

De kunst van het distilleren is ontdekt door de Arabieren. Middeleeuwse rondreizende monniken introduceerden de distillatietechniek in Ierland en Schotland. De Ieren en Schotten stookten al snel een krachtige en smaakvolle drank van gerst: whisky.

De historie van whisky begint eigenlijk lang voor het begin van onze jaartelling. De kunst van het distilleren kwam toen waarschijnlijk via de Arabieren in Europa terecht. De Arabieren stookten van reukwater van bloemen en noemden dit distillaat “al-koh’l”, het verfijnde. Aan het begin van de Middeleeuwen brachten rondreizende monniken de kennis van het distilleren mee naar Ierland. Daar stookten ze van gerst een drank waar ze geneeskrachtige krachten aan toedichtten, aqua vitae.

De naam komt van het Iers-Gaelische uisce beatha of Schots-Gaelische uisge beatha, kortweg fuisce, dat “levenswater” betekent. Fuisce werd verengelst tot whisk(e)y. De uitspraak is [ˈɪʃcə ˈbʲahə] of fonetisch in het Nederlands ongeveer iesjkje bjahe. Dit varieert van [ɯɪʃkə ˈbɛə] tot [ʋɪʃkə ˈpjɑː]: bij benadering wisjkebèë tot oe-isjke pjaa.

Het waren waarschijnlijk Ierse missionarissen die op hun beurt de distillatietechniek in Schotland introduceerden. Er kan in ieder geval met zekerheid gezegd worden dat er in Schotland sinds 1494 whisky geproduceerd wordt. Het stoken van whisky werd in dat land ontzettend populair, zelfs in de meest onherbergzame gebieden. Whisky werd vooral geproduceerd voor de markt in Schotland, Ierland, Engeland en andere delen van het Britse imperium. In de 19e eeuw namen Ierse kolonisten hun kennis van whiskey stoken mee naar de Verenigde Staten. Nog steeds wordt whiskey daar op zijn Iers gespeld, dus als whiskey in plaats van whisky. Tegenwoordig komen er ook goede whisky’s uit tal van andere landen.

Soorten whisky

Er zijn vele soorten whisky’s, die altijd verbonden zijn met een bepaald land of een bepaalde streek. Vaak kun je aan de geur en smaak van een whisky bepalen waar deze vandaan komt. De meeste whisky’s die geproduceerd worden, zijn blended whisky’s. Een blended whisky bestaat uit een grain whisky (een whisky op basis van verschillende ongemoute graansoorten, meestal maïs en nooit gerst) met vaak meerdere malt whisky’s (whisky’s die voor 100% van gemoute gerst zijn gemaakt). Een single malt whisky mag alleen zo heten als de whisky afkomstig is van één disitilleerderij. Sommige single malts komen uit één jaar van distillatie: de vintage malts. Naast single malts zijn er ook pure of vatted malt whisky’s: deze zijn samengesteld uit single malts van verschillende distilleerderijen. Tegenwoordig worden deze whisky’s vaak blended malt whisky’s genoemd. Canadese whisky’s en Amerikaanse whiskey’s zijn veelal blends van grain whisky en rye whisky (whisky op basis van rogge).

De definitie van whisky is op zich weinig spannend: een distillaat verkregen uit het zetmeel van granen. Maar de benodigde ingrediënten, lucht, turf (peat) en water, zijn overal anders van karakter. Zo krijgt iedere whisky, natuurlijk ook onder invloed van de maker, zijn eigen persoonlijkheid.

Van het graan wordt een beslag gemaakt, dat men vervolgens laat gisten. Gist zet de in het beslag aanwezige suikers om in alcohol. Zo ontstaat een vloeistof met ongeveer 7,5% alcohol. Deze vloeistof wordt gedistilleerd waarbij ongewenste stoffen in de spoeling achterblijven en de damp met een hoger alcoholpercentage opgevangen en gecondenseerd wordt. Vervolgens wordt dit resultaat verdund tot 65% alcohol en in eikenhouten vaten opgeslagen om te rijpen. Na een bepaalde tijd (afhankelijk van de toepasselijke wetgeving) mag ze whisky genoemd worden en wordt ze gebotteld. Anders dan bij wijn stopt het rijpingsproces bij het bottelen en is de drank lang houdbaar zonder smaakverandering. De leeftijd van een whisky slaat daarom op de tijd dat hij gerijpt heeft.

WebMaster

WebMaster

Whisky is sunlight held together by water.